VİCDAN YOKSUNLUĞU BİR KİŞİLİK BOZUKLUĞUDUR
“Vicdansız” olarak tanımladığımız tavır ile psikiyatri bilim alanında tanımlanan bazı kişilik sorunları arasındaki ilişki, bizim düşündüğümüzden çok daha yüksek seviyede olabilir. Bu yazının ana teması, 2013 yılında çevirmeye başladığım Takım Elbiseli Yılanlar adlı kitapta konu edilen ve “psikopati” olarak tanımlanan kişililik bozukluğuna sahip bireylerin vicdan duygusundan tamamen noksan oluşuna dayanmaktadır:
“Psikopati, (...) karakteristik özellikler ve davranışlar tarafından tanımlanan bir kişilik bozukluğudur. Psikopatlarda vicdan duygusu yoktur, herhangi bir eylemlerinden dolayı suçluluk duymazlar, empati kurmaktan acizdirler ve kendilerinden başka kimseye sadakat beslemezler.” (i)
Psikopati, bir ruh sağlığı hastalığı değil, sosyopati ve narsizm gibi bir kişilik yapısıdır, buna bağlı olarak tıbben tedavi edilmeleri de imkânsızdır. Burada belirtmek istediğim, bu tür bireylerin karakter ve davranışlarının ömürleri boyunca değişmeyeceğidir. Peki, psikopatik kişilik bozukluğuna sahip bu bireyler topluma ne oranda zarar vermektedir?
“Roman ve filmlerde psikopatlar uç değerlerde, aşırı davranışlarda bulunan, basmakalıp tarzlarda değerlendirilmektedir. Tümü, soğukkanlı katiller, tacizciler, seks suçluları (cinsel suçlular), tutuklu bulunan kadın veya erkekler ya da tipik Dr. No veya Hannibal Lecter gibi prototip, şeytani, yönlendirici ve cani tipler olarak gözükmektedir. Ne yazık ki mevcut gerçeklik de bu görünüme bazı doğrulamalar sağlasa da, sonuçta ortaya çıkan resim bundan çok daha karmaşıktır.” (i)
Takım Elbiseli Yılanlar kitabının önsözünde, psikopatların çok cazibeli bireyler olabileceğine değinen Dr. Robert Hare, bu durumu şöyle tanımlıyor:
“Psikopatlar, avantajlarına hizmet edebilecek herhangi bir şey gördüklerinde, ortaya öyle bir karizma koyarlar ki, en dikkatli bireyler bile ne olup bittiğini anlayamazlar. Bu bireyler ayrıca sosyal manipülasyon konusunda da oldukça yeteneklidirler.” (i)
Tüm bu bilgilerin ışığında görüyoruz ki “psikopati” kavramı, ilk başta aklımıza “Ted Bundy” veya “Dexter” gibi tiplemeler getirse de, bu kişilik bozukluğunu taşıyan şahıslardan biri komşunuz, iş arkadaşınız, yanlış bir karar verip evlendiğiniz ve sizi suiistimal ile örülmüş bir ağda sıkıştırıp terk etmiş eşiniz olabilir.
Oxford Üniversitesi’nden Prof. Dr. Kevin Dutton’ın Olağan Psikopatlar (ii) adlı kitabında ise üst düzey yöneticiler, askerler ve politikacılar arasında psikopatlığın oldukça sık rastlandığını ve yeni araştırmalar göre her on CEO’dan birinin psikopat olduğu belirtiliyor. Eğer durum gerçekten buysa, yukarıdaki listeye patronunuzu, tüm dünya tarihine nam salmış bazı ünlü komutanları ve sizi yöneten siyasetçileri de ekleyebilirsiniz.
Sonuç olarak tüm yazı boyunca değindiğimiz, benmerkezci, manipülatif ve en önemlisi de vicdan yoksunu bu tür insanlara, hayatınızın her dönemi ve her alanında, belki de arabanızda yol alırken, koca kafasıyla size kötü bakışlar atan ve sağlam bir iradeye sahip olduğunu iddia eden “bağzı” bireylerin billboard’lardaki afişlerinde rastlayabilirsiniz.
SNAKES IN SUITS / When Psychopaths Go to Work / Prof. Dr. Paul Babiak, Prof. Dr. Robert D. Hare, HarperCollins Publishers Inc.
OLAĞAN PSİKOPATLAR / Ermişler, Casuslar ve Seri Katillerden Hayat Dersleri / Prof. Dr. Kevin Dutton / Domingo Yayınevi (2012) / Çeviri: Cem Duran
duygugundes@hotmail.com