İnternet Radyoları
Müziğin ticari bir kimlik kazanması ve böylelikle de popüler kültürün parçası haline gelmesi, gramofunun icadıyla başlar. Gramofonun 19. yüzyıldaki icadıyla birlikte müzik, ticari anlamda büyük bir değişim ve gelişim içine girer. Müzik dinlemek için konser salonlarına gitmek gibi bir zorunluluk ortadan kalkar. Konser gösterisi tekrarlanmaya ve seri halinde üretilmeye başlar.
Popüler müziğin gelişiminde ve değişiminde etkili olanlardan biri, gramofonun icadıysa, diğeri de radyonun icadı olarak gösterilebilir.[1] Radyo sayesinde, dinleyciler, yeni müzik türleriyle, hiçbir yere adımlarını atmadan, tanışma fırsatını yakalarlar. Dünyanın müziği, evlerin içini doldururken, gittikçe daha fazla müzisyen, daha çok dinleyiciyle tanışma fırsatını radyolar sayesinde yakalar.
Radyolar, televizyonun henüz hayatın içinde çok da fazla yer almadığı zamanlarda, hayatın biricik eğlencesi olurlar. Büyük annelerimizin evlerindeki, baş köşeyi süsleyen, üzeri dantelle kaplanmış ahşap radyolar, pek çoklarımızın hafızasında yer edinir. Televizyon kanallarının artması ve yayınının gelişmesiyle, hayatlarımızın bir döneminde, radyo etkisini kaybetmiş gibi gözükse de; bugün radyo hâlâ en güçlü medyadan biri.
İnternetin icadı, bir yüzyılı kapatıp, diğerini başlatır. Henüz ülkemize ilk girdiği zamanlarda, bu işi bilen adamlar, internetin ne de büyük bir icat olduğunun altını çizerken, pek çoklarımız neyle karşı karşıya kaldığımızı anlayamaz. Bugün gelinen noktada ise, internetin kişilerin yaşamında kapladığı alan ve yayılma hızı, şaşkınlık yaratmakta. Henüz bilgisayarın bile çok fazla kullanılmadığı geçmişten günümüze nasıl gelindiği anlaşılır gibi değil. Sanki aradan geçen büyük zaman atlanmış gibi... Ama etrafınıza bir bakın. “İnternet olmadan yaşayamam ben,” diyen kişiler mutlaka vardır hayatınızda.
İnternetin yararları ya da zararları ayrı bir sosyo-kültürel araştırmanın konusu olabilir. Ancak, bu yazıda sözü edilecek olan internet radyoları.
İnternet radyoları, internet ağının olduğu her yerden radyo yayınının dinlenebilmesini sağlamakta. Amerikan Telekomünikasyonu’nun 2008 yılında yaptırdığı araştırmaya göre, Amerika’da yayın yapmakta olan 12.500 radyo kanalının yüzde 86’sının internet sitesi bulunmakta. Pek çok radyo yayıncısı, interneti daha fazla dinleyiciye ulaşmak için etkili bir araç olarak kabul etmekte. İnternet üzerinden radyo dinleyenler, gündelik haber akışlarını da internet üzerinden gidermekteler. Yani internet radyosunun dinlenme oranı, kişilerin gündelik yaşamlarında interneti kullanmalarıyla ilişki içerisinde.
Kendi istasyonları olan radyo kanalları ve yalnızca internet üzerinden yayın yapan radyo kanalları olmak üzere iki çeşit internet radyosundan bahsedilebilir. İnternet üzerinden yapılan radyo yayınlarında maliyetlerin çok daha düşük olması, bu tarz yayınların gittikçe artmasına neden olmakta
İnternet radyolarının en önemli avantajlarından biri, bu tarz radyoların yayın alanlarının çokça geniş olması. İnternet radyoları, sınırları ortadan kaldırırken, çok daha fazla kişiye hitap ediyor olmanın sorumluğunu da üzerlerinde taşımak durumundalar. Bu da beraberinde, radyolarda yapılan programların çok daha fazla çeşitli olmasına neden olmakta.
Radyonun işitsel ve görsel sunumu olarak tanımlanabilecek olan internet radyoları her geçen gün çoğalmakta. Günümüzde, Net Radio ve ABC Radio, Amerika’nın en büyük internet radyoları olarak bilinmekte. Bunlar dışında çeşitli bölgesel radyo kanalları da bulunmakta. Ancak, büyük sermayeli radyo yayınlarına kıyasla, nispeten kendi yağında kavrulan istasyonlar, çok daha eğlenceli.
İnternet radyoları konusunda Avrupa’nın sunduğu seçenekler çokça yaratıcı. Hemen hemen her tür müzik için yayın yapan internet radyo istasyonları bulunmakta. İzlanda kökenli Flass Radio, hip hop müzik severler için yayın yaparken, blog sayfası görünümündeki sayfasıyla da içeriğinin kolaylıkla takip edilebilmesini sağlamakta. Alman Antene Bayern Kino Hits, yayınlarında yalnızca film müziklerine değinmekte. Sadece internet üzerinden yayın yapan Finlandiya kanalı Radio Noise, bağımsız ve alternatif müzik severler için güzel bir seçenek. İtalyan Radio Montecarlo ise, hayvanlar ve müzik üzerine özelleşmekte. Radyo kanalının Web sayfasında hayvan bakımına ilgili ipuçları ve forumlar yer almakta.
İngiltere ve Almanya, internet radyoları çeşitliliği açısından Avrupa’da birinci sırayı alan ülkeler. Zaten İngiltere’nin radyo yayınları konusundaki efsanevi geçmişi, pek çokları tarafından bilinmekte. Ülke, müziğe olan tutkusunu bugün internet radyoları üzerinde de göstermekte.
Yukarıda bahsedilen tüm bu radyo kanallarının dışında, dikkatleri en çok üzerine çekecek olan radyo kanalı Fransa’dan yayın yapan Radio Nova. Fransa tabanlı yayın yapan radyo nova, gerek web sayfası gerekse yayınları açısından çokça dikkat çekici. www.novaplanet.com’dan ulaşılan radyo nova, dinleyicilerine keyifli saatler sunmakta.
Avrupa’dan ve Amerika’dan sıyrılıp; ülkemize geldiğimizde internet radyolarının henüz çok da fazla gelişmediği görülmekte. Bazı radyo istasyonlarının internet yayınları bulunsa da bu radyoların da web sayfaları çok iyi düzenleniş değil. Ve hâlâ pek çok eksikler taşımakta. Dinleyiciler yalnızca, sevdikleri kanalları, internet üzerinden de dinleyebilmek için, bu kanalların sayfalarına gitmekte. Kimi zaman çeşitli dosya konuları ve yer yer haberlere yer verilse de, bunlar tatminkâr değil. Açık Radyo, Türkiye’de yayın yapan yapan internet radyoları arasında, içeriğiyle de kendi farklı yerini korumakta. Ve türdeşleri arasından sıyrılmayı başarmakta.
İnternet üzerinden yayın yapan radyoların dinleyiciler için en önemli özelliklerinden biri; radyoların aynı zamanda görsel sunumlarına da ulaşabilmeleri. Bunun için web sayfalarının radyoların karakterini yansıtabilmeleri, önem taşımakta. Günümüzde görsellik, neredeyse her şey demek ve internet gibi iletişimin çokça hızlı olduğu bir alanda, söz konusu müzik bile olsa, dinleyicileri sayfalarda uzun süre tutabilmek, sayfaların görsel sunumuna da bağlı.