Başka Bir Okul Mümkün

2009 yılında Türkiye’deki eğitim meseleleriyle derdi olan bir grup insan biraraya gelerek “Başka Bir Okul Mümkün” dediler ve yola koyuldular. İlk adım olarak 2010 yılında Başka Bir Okul Mümkün Derneği’ni kurdular ve hem Türkiye’ye alternatif bir eğitim yaklaşımı sunabilecek BBOM eğitim modelinin geliştirilmesi hem de ilk BBOM okullarının açılması için yoğun bir çalışma içerisine girdiler. Şu an BBOM Derneği’nin yüzlerce gönüllü destekçisi
ve binlerce takipçisi var. Dernek desteklediği yerel kooperatifler aracılığıyla İstanbul, Bodrum, İzmir ve Ankara gibi merkezlerde BBOM okullarının açılması için çalışmalarına devam ediyor. İlk BBOM okulu Bodrum’da Eylül 2013’de eğitime başladı. Okulun ismi BBOM Mutlu Keçi İlkokulu! Bu ismi hiçbir yetişkinin katılmadığı bir drama çalışmasında çocuklar kendileri koydular. BBOM Mutlu Keçi okulunu tamamen ailelerin eşit hak ve sorumluluklarla kolektif olarak biraraya gelerek kurduğu eğitim kooperatifi kurdu.
 
BBOM Derneği’nin vizyonu Çocuk Hakları Sözleşmesi’nde belirlenen temel hakları hayata geçiren, çocukların kendilerini gerçekleştirmelerini sağlayan, katılımcı demokrasiyle yönetilen, ekolojik dengeye saygılı ve aileler ile gönüllülerden oluşan inisiyatifler tarafından kâr amacı gütmeksizin kurulan ve yürütülen okullar kurmak; bu eğitim yaklaşımının yaygınlaştırılması ve benzer başka okulların hayata geçmesi için model teşkil etmek.
 
Başka Bir Okul Mümkün Derneği şu ilke ve değerlere sahip çıkarak okullarını hayata geçiriyor: Eşitlik, Toplumsal Adalet, Özgürlük (düşünce, ifade, hareket, seçim), Dayanışma, Çoğulculuk, Toplumsal Duyarlılık, Şiddet Karşıtlığı (fiziksel, sözlü, psikolojik), Ayrımcılık Karşıtlığı (milliyet, ırk, dil, din, cinsiyet, cinsel yönelim, ekonomik, sosyal, fiziksel), Ekolojik Düşünce, Yaratıcılık, Üretkenlik, Dürüstlük, Öz Denetimcilik, Eleştirellik, Farkındalık, Empati.
 
Her çocuk bir bireydir ve diğerinden farklıdır…
Mili Eğitim Bakanlığı’nın son 7 yıl içinde ilköğretim programında önemli değişiklikler yaptı. En temel değişiklik ise 2005 yılında İlköğretim programının yenilenmesi ile gerçekleştirildi. 2005 değişikliğiyle birlikte teoride bilişsel ve davranışçı, uygulamada ise neredeyse bütünüyle davranışçı olan eski program yerine yapılandırmacı-bilişsel kuramsal temele dayanan yeni bir program hazırlandı. İlköğretim programının vizyonunda: “… temel demokratik değerlerle donanmış, bireysel farklılıkları ne olursa olsun, araştırma-sorgulama, eleştirel düşünme, problem çözme ve karar verme becerileri gelişmiş; yaşam boyu öğrenen ve insan haklarına saygılı…” bireyler yetiştirilmesinin hedeflendiği belirtilmişti. Bu vizyon doğrultusunda temel alınan BBOM anlayış ve ilkeleri özet olarak şunlar: “Her çocuğun kendine özgü olduğu” / “Öğrenmeyi öğrenmenin ön plana çıkarılması” / “Öğrencilerin düşünmeye, soru sormaya ve görüş alışverişi yapmaya özendirilmesi” / “Evrensel değerlerin benimsenmesinin sağlanması” / “Öğrencilerin haklarını bilen ve kullanan, sorumluluklarını yerine getiren demokratik bireyler olarak yetiştirilmesi” / “Toplumsal sorunlara karşı duyarlılığın ön plana çıkarılması” / “Öğrencinin öğrenme sürecinde deneyimlerini kullanmasına ve çevreyle etkileşim kurmasına fırsat verilmesi” / “Öğrenme-öğretme yöntem ve tekniklerinde çeşitliliklere yer verilmesi” / “Her bireyin potansiyelini arttıracak yolların açılmasının ve zenginleşmesinin sağlanması”.
 
Bu programın sıraladığı hedeflerine ulaşabilmesi sadece öğretim programları aracılığıyla değil, ancak okulun öğretmenleri, idari kadrosu, fiziki altyapısı, yönetim şekli ve çevresiyle beraber (aile-sosyal etki alanı) bir bütün olarak dönüşümü ile mümkün olabilir. Tam da bu noktadan hareketle Başka Bir Okul Mümkün Derneği Türkiye’de yaşanan eğitim sorunlarını, toplumsal ihtiyaçları temel alarak dönüştürücü bir okul modeli kurmayı hedefleyerek alternatif uygulamalar ile mevcut programı zenginleştirecek yeni bir eğitim modeli olma iddiasını taşıyor.
 
“Herkesin benzer olduğu bir yerde aslında kimse yoktur” (Michel Foucault)
Okul, çocuğun en temel yaşam alanlarından biri ve yaşamını belirlemek her birey gibi çocukların da hakkı. Bu yüzden BBOM eğitim programı şu şiara dayanıyor: Her çocuğun farklı öğrenme hakkı vardır. Bu düşünce, programın her öğesi için (hedefler, içerik, yöntem, değerlendirme) çocuğa söz hakkı ve seçme hakkı tanıyarak hayat buluyor. BBOM yaklaşımına göre: 1. Her çocuğun kendi yaşamını belirleme hakkı vardır. 2. Her çocuk farklıdır ve program bu farklılıklara hitap edebilecek esneklikte olmalıdır. 3. Her çocuğun ihtiyaçları farklıdır ve programın bu ihtiyaçlara cevap verebilmesi gerekir. 4. Her çocuk ve beyin eşsizdir, yani her çocuk farklı öğrenir. Bu doğrultuda eğitim programının da kişilere göre farklılaştırılması gerekir.
 
BBOM, Milli Eğitim Bakanlığı öğretim programlarının kazanımlarını temel alıyor, ancak bu kazanımlara çocukların ilgi ve ihtiyaçlarına ve toplumsal ihtiyaçlara cevap verecek yeni kazanımlar da ekleyerek. Öncelikli hedef yukarıda sayılan ilkelerin değer olarak çocuklara kazandırılması. Bu değerler okulun ortak değerleri. Her türlü işleyişte bu değerlerin korunması temel alınıyor. Böylece çocuklar bu değerleri yaşayarak içselleştirebiliyorlar.
 
Uygulamanın içeriği olabildiğince yaşam içinden, çocukların bireysel ilgi ve ihtiyaçları değerlendirilerek belirleniyor. Çocukların ilgileri doğrultusunda atölyeler oluşturularak, sanat ve zanaat eğitimi programın unsurlarından birisi olacak. Ders dışı alanlar ve sosyal faaliyetler bütünüyle çocukların ilgi ve ihtiyaçlarına göre onların da karar sürecinde yer aldıkları bir mekanizma tarafından belirleniyor.
 
Öğretim yöntemlerinin seçim ölçütü, konuya ya da gruba uygunluk değil çocuğa uygunluk ve bireysel farklılıkların temel alınması. Bu nedenle; BBOM Okulları öğretmenleri öğretimin bireyselleştirilmesi konusunda uzmanlık sahibi olacak, çocuğun aktifliğinin esas olduğu aktif öğrenme yöntemleri kullanılacak, problem çözme, eleştirel ve yaratıcı düşünme becerilerini geliştiren yöntemlerin çocuklara tanıtılmasına ve kullanılmasına özen gösterilecek, çocuğun farklı öğrenme hakkının sonucu olarak, çocuk kendisi için en uygun olduğunu düşündüğü yöntemi öğretmeni ile müzakere sonucu belirleyebilecek ve BBOM eğitim programının gerektirdiği eğitim materyalleri oluşturulacak.
 
Yarıştırmak için değil gelişime rehberlik etmek için…
BBOM eğitim yaklaşımı, değerlendirme mekanizmalarında korku ve baskı yaratma yerine, çocuğun kendisindeki coşku ve sevinç ön plana çıkarılmasını gerektiriyor. Çocuklarda keyif ve sevinç olmaksızın öğrenmenin gerçekleşmesi olanaklı olmadığı düşüncesiyle; yaptığı işte sevinç ve coşkuyu yaşayan çocukların yanılgıları ve hataları korku duymadan doğru şekilde fark edeceği öngörülüyor.
 
BBOM modelinde özel eğitimin öne çıkan düsturları ise şöyle:
Anormallik değil farklılık / Büyükler için sorumluluk küçükler için rol model (karma yaş grupları) / Bina değil öğrenim alanı (okulun fiziki koşulları ve çevrenin kullanılması) / Demokrasi öğrenilmez, yaşanır (yönetimde eşitlik)
Çocukların yönetime katılımı / Şeffaflık / Okulun sistemine tümüyle nüfuz etmiş ekoloji anlayışı / Beslenmeden barınmaya doğal sürdürülebilirlik / Kâr değil, finansal sürdürülebilirlik / Tip okul anlayışı değil, ortaklıklarını mekân anlayışından alan özgün okullar.
 
Eğitim sistemimiz üzerine kafa yoran pek çok uzman yeni yeni bir dolu oluşumla alternatifler üretiyorlar ve birçok yeni uygulama alanı, müfredat seçenekleriyle uygulamaya geçmiş durumdalar. Başka Bir Okul Mümkün oluşumu bunlardan sadece biri. Ancak okulunu da açmış, heyecan veren, dikkat çeken bir alternatif. Oluşumun faaliyetlerini bu sayfalara sığdırmak zor açıkçası. Burada çalışmaların ve hedeflerin çok küçük bir kısmına yer verebiliyoruz. Ancak buraya kadar yazılanlar ilginizi çektiyse, daha fazla bilgi almak, destek olmak, hatta gönüllü çalışmak için derneğin sayfasına göz atmanızı isteriz.
www.baskabirokulmumkun.net/
 

  info@kargamecmua.org