KAFANA VURA VURA SÖYLÜYORUM: SIRA SENDE!

Beş sene kadar önce İş Kuleleri’ndeyiz. Akşam gerçekleşecek Spiritual Unity konseri öncesi kuliste dolanıyoruz. Ribot’ya bakınıyorum. Grup elemanlarından ayrı bir sandalyede oturmuş kalınca bir kitap okuyor. Yanına yaklaşıyoruz. Stajyerlerden birisi eğilip mülakat için geldiğimizi söylüyor. Gözlüklerinin üstünden bize bakıyor Ribot. Ufak bir duraksama anı. (Ceramic Dog!) “Hi!” diyoruz. “O.K.!” deyip, elindeki tuğla-kitabı omzunun üstünden yere fırlatıyor (havada kitabın Odysseia’nın Penguin baskısı olduğunu fark ediyorum), sandalyesini düzeltip kollarını kavuşturuyor. Biz halen “Hi!” düzeyinde, yakına bir yere oturmaya çalışırken Ribot grup elemanlarıyla da konuşup konuşmayacağımızı soruyor – ki bunu tasarlamamıştık. “Tabii ki..!”. (Söyleşi için, ki bir “interplay”in ziyan oluşuna iyi bir örnektir, bakınız kargamecmua’nın Mart 2008 sayısı).
 
Ceramic Dog (C.D.) Ribot’nun bir diğer işinin ismi, onları ilk defa Spiritual Unity ile yakın zamanlarda İstanbul Babylon’da izlemiştik. Party Intellectuals dönemi. Shahzad Ismaily (yakın zamanda TSU! ve ha za vu zu ile İstanbul’da hasbıhalde bulundu, hatta James Hakan’la bir de albüm kaydetti) moog vd. tuşlularda ve Ches Smith (kendisi benim bildiğim kadarıyla Secret Chiefs 3’tir, Xiu Xiu’dur, o bir ahtapottur, davulcuların en üst sınıfından, Maffy Falay’ın deyimiyle bir çöpçü davulcudur –o olmasa müzik dağılır) davulda, Ribot’ya arka çıkan isimler. Beş sene sonra onları önce Kod Müzik organizasyonuyla Borusan’da ikinci kez izledik, an itibariyle de prodüksiyonu Deerhoof’tan Greg Saunier tarafından desteklenmiş olan ikinci albümleri Your Turn kulaklarımızda.
 
C.D. çok yöne giden, yüksek perdeden ve bol inişli çıkışlı ama gene de bir biçimde ambiente meyliyle, herhalükarda bir Marc Ribot “projesi” (Ribot ağzımıza biber sürecek). Enstrümana, enstrümanının ait olduğu müzik geleneğine hâkimiyet, bu hâkimiyetle doğrudan bağlantılı sürekli ironi ve sarkazm; “Kafama silah dayasalar caz gitaristi olamazdım,” diyor Ribot. Sahiden ait olduğu yer diyemeyiz belki ama gitmek istediği yerin C.D.’da çoğunlukla Shahzad’ın da teşne olduğu uçlar olduğunu söyleyebiliriz. Bu da sanırız Ribot’nun onaylayacağı bir öfkeden kaynaklı. İkinci albüm Your Turn de, Ribot’nun son dönem haletiruhiyesini yansıtan iş olarak ele alınabilir:  “öfke, umut, hayal kırıklığı, aşırılık, aşk ve anarşi; ilk albümden bu zamana geçen yıllarda şahsen ve kolektif olarak soluduğumuz havadaydı”.
 
Sözleri ve korolarıyla Nick Cave-Birthday Party’i andıran, Ribot’ya özgü bir balad “Lies My Body Told Me” (“let me suffer, let me suffer”) ile albümün açılışı, “Your Turn” ve “Masters of the Internet” vd. ise ikinci albümün yapısal olarak daha geniş alanlı olan, ilkine nazaran rock’a (ve yer yer punk’a) yaslandığını düşündürtebilir. Ama albümde Ribot’ca çok sürpriz var. Alanlardan bildiğimiz 1 Mayıs Marşı’nın İtalyan orjinali “Avanti Populo” albümün süprizlerinden biri (korkunç bir meydan savaşı uğultusu ile sunulmuş), bu rock ağırlıklı ilk bölümünü kapayıp “Ain't Gonna Let Them Turn Us Round” ve “Bread and Roses” gibi iki politik-sendikal şarkıya geçişi sağlıyor. “Bread and Roses” Amerikan Tekstil İşçileri’nin tarihi grevinden bir miras ve bu yorumu ilk olarak geçtiğimiz sene Occupy Wall Street’in yıl dönümünde yayınlanmış –bütün bir Bragg ve ardından Ochs geleneğine bir selam. Bu son iki şarkının tematik olarak karşılık geldiği ayaklanma ruhu ilerleyen anlarda (Zorn damarından) “Prayer” ile ve birkaç parça sonrasında bir “Take Five” yorumuyla (Desmond mezarında ters dönmüş) estetik olarak da desteklenmiş;  “Makinaya duyduğun öfkeyi nota çizgisi ve tonal sisteme karşı duyamıyorsun nasıl eğlenirsin?” buyurmuş Ribot.
 
Your Turn’ün sonuna geldiğinizde kendinizi savrulmuş buluyorsunuz (bunda 1:38’lik kapanış parçası “Special Snowflake”in de katkısı olduğu kesin). C.D. yani Ribot aynı anda birçok yere, deyim yerindeyse saldırıyor, cazdan Amerikan yerel tınılarına (albümde pek çok üflemeli enstrüman efekti olduğunu da söyleyelim) geniş bir alana tek tek dipnot koyuyor gibi Ribot. Takip etmek neredeyse olanak dışı. Ama Ribot sırtımızı sıvazlıyor: “Albümde biçimsel kısıtlamalar arayanların biraz daha beklemesi gerekecek. Ceramic Dog sadece eğlenmek istiyor.”
 
Not: Ribot yeni nesil gitarist Mary Holvorson ve Spiritual Unity’de beraber Albert Ayler yorumladığı Chad Smith’le Ceramic Dog harici bir başka projeyi yönetmekte; Coltrane’in ardından Sun Ship isminde. C.D. izlememize vesile olan dostlarımıza (yalvarışlar eşliğinde) duyurulur. ilksen57@gmail.com