A PHP Error was encountered

Severity: Notice

Message: Only variable references should be returned by reference

Filename: core/Common.php

Line Number: 257

karga | ZEN VE BİR KUŞAĞIN SESİ, PIRSIG

A PHP Error was encountered

Severity: Notice

Message: Use of undefined constant REQUEST_URI - assumed 'REQUEST_URI'

Filename: views/dergi_view.php

Line Number: 102

http://www.kargamecmua.org/dergi/sayi/115/4275" target="_blank" class="twitter">twitter

ZEN VE BİR KUŞAĞIN SESİ, PIRSIG


Burcu Uğuz
Bazı kitapların büyüklüğü bir altkültürle çoğunluk arasında köprü kurmasından gelir. Kuşaklar değiştikçe türeyen yeni altkültürler tanınmadıklarından, anlaşılmadıklarından ve yadırgandıklarından kolaylıkla ötekileştirilebilir. Sonra kalemi kuvvetli bir yazar çıkar ve onların hikâyesini anlatır. Edebiyatın birleştirici gücü de bu noktada devreye girer. Hikâyenin samimiyetiyle okur, yadırgadığı yaşam tarzını anlayabilir, hatta sempatik bile bulmaya başlayabilir. Kitap kitlelere ulaştıkça yani okuru arttıkça o altkültür artık bir akıma dönüşür ve çoğunluk içinde “normal”leşir, homojenleşir.

Geçtiğimiz günlerde, 88 yaşında hayatını kaybeden Robert M. Pirsig bu minvalde bir kült kitap olan Zen ve Motosiklet Bakım Sanatı’nın yazarıdır. Kitap, selefi olan Yolda (Jack Kerouac) gibi bir yolculuk hikâyesidir. Yolda nasıl beatnik’lerin hayat tarzının profilini çıkarmış, onu bir akıma dönüştürmüşse, Zen ve Motosiklet Bakım Sanatı da aynı şeyi beatnik’lerin bir kuşak sonrası olan “me generation“ (ben kuşağı) için yapmıştır.

Bugüne kadar tüm dünyada milyonlarca okura ulaşan kitabın çıkış hikâyesi de kitabın kendisi kadar ilginç. Pirsig 1968’de kitabının taslağını yolladığı yüz yirmi bir yayıncının biri dışında hiçbirinden yanıt alamamış. O birisi de, yaklaşık 50 yıl boyunca editörü olarak kalacak, hatta ölümünü basına duyuracak olan William Morrow, kitaba dair pek umutlu olmamasını, öyle vitrinlere taşınacak, çoksatarlar listesine girecek bir kitap olmadığını söyleyerek yayıncılığını üstlenmiş. Kitap 1974 yılında yayımlandığındaysa gerçek bir patlama olmuş, daha ilk aydan 50.000 satış adedine ulaşmış.

Budist felsefeye giriş kitabı niteliğinde olan Zen ve Motosiklet Bakım Sanatı yeni okurlarına klişeler dizisi gibi gelebilir ancak bunun sebebi artık Doğu öğretilerine çok aşina olmamızdandır. Pirsig kitabı yazdığı sırada çoğunluğa son derece sıradışı, aykırı gelen bu öğretiler, kitap yayımlandıktan sonra birçok insanda merak uyandırmış, bazılarınaysa kendilerini bir yaşam tarzı olarak benimsetmiştir, ki bu kişiler “Pirsig’in seyyahları“ olarak da anılır. Kitap her şeye rağmen, bugün hâlâ baskın gelen Batı kültürüne ve onunla birlikte gelişen teknolojilerin insan hayatına müdahalesine, artık vıcığı çıkan kurumsallığa ve silahlanmaya ta ‘70’lerde bir eleştiri getirmesi ve buralardan kişisel bir kaçış/arayış hikâyesiyle bu eleştirisini klişe denecek kadar yaygınlaştırması bakımından her daim önemini koruyacak gibidir.

Pirsig’se yıllar sonra bir röportajında, kitabın geldiği nokta için şunları söyleyecektir: “Bunlar benim yaşadığım şeylerdi. Dışlanmış olan bendim. Şimdiyse dışlanmış olan en çok aranan haline geldi… Bu biraz tuhaf bir deneyim tabii…” Nitekim bu söylediklerinden iç ve dış dünyanın kopukluğunun aslında iletişimsizlikten kaynaklandığı ve bu iletişimi kuran köprünün yine edebiyat ve iyi yazarlar olduğu sonucuna varabilir; iyi yazar, güzel insan Pirsig’i yalnızca bu içten açıklaması için bile her zaman sevgiyle anabiliriz. burcuguz@gmail.com